نوجوانان

سايه خميده پدر را می ديدم، هر روز که جنازه خسته اش را به خانه می آورد، می دانی درباره چه کسی با تو حرف می زنم!؟ درباره يک جنازه حرف می زنم که ما او را پدر می خوانديم، جسم متحرک و بدون روحی که گاهی جوراب هايش را هم اشتباهی به پا می کرد، زنانه و مردانه اش مهم نبود، در آن حالت نشئگی، کفش های لنگه به لنگه اش را هم نمی توانست درست در پا نگه دارد، لباسهای نامرتب، موهای ژوليده، سرو رويی به هم ريخته... و چشمان کودکانه ما که با تعجب او را می نگريست!
او که هميشه خاکستر سيگارش، فرش، پتو و ملحفه ها را می سوزاند، در آن حالت نشئگی نمی توانست حتی چايش را بنوشد، قاشق غذا را هزار بار به سروصورتش می زد، موقع غذا خوردن روی سفره تا کمر خم می شد طوری که هر لحظه ممکن بود با صورت وسط سفره بيفتد.
شايد آن روزها تنها دلخوشی من و خواهرم تصوير زندگی گذشته پدر بود، تصوير مردی با چشمانی سالم و هوشيار و اندامی محکم و کشيده و نه سست و لرزان که با تلنگری نقش زمين شود! تصويری از زندگی گذشته او در آلبوم قديمی خانواده، در رخت و لباس ورزشی يا با کت و شلوار دامادی!
اين عکس ها اما هيچ شباهتی به سايه خميده پدر نداشت، سايه ای که خيلی شب ها به خانه نمی آمد و وقتی هم که می آمد از بوی تعفن مواد بايد بينی ات را می گرفتی! سايه ای که هيچ چيز در دنيا برايش مهم نبود حتی گوشواره های طلای خواهر کوچکم و چرخ خياطی کهنه و قديمی مادرم که تنها منبع درآمدمان بود، برايش هيچ فرقی نداشت همه را می توانست شب هنگام پنهانی از خانه بيرون ببرد و آنها را به چند نخ سيگار يا بسته کوچک گردی بفروشد.
می دانی درباره چه کسی با تو حرف می زنم؟ سايه شومی که بودنش درد بود، نبودنش دلواپسی و بازآمدنش مصيبت!
به ياد می آورم هر چند ماه يکبار صحنه تکراری را که همراه مادر و خواهرم جلوی در مراکز بازپروری معتادان، منتظر چهره دگرگونی بوديم که به ظاهر ترک کرده بود، سرحال و قبراق و کمی شبيه به همان تصوير آلبوم خانوادگی اما طولی نمی کشيد دوباره همه چيز به حالت اول برمی گشت و آن گرد لعنتی دوباره زندگی مان را سياه می کرد.
چشمهايم به مادر که می افتد، غم دنيا در دلم جمع می شود، اگر او را ببينی نمی شناسی اش، پيرو فرتوت با هزار درد و بيماری، رنج و مصيبتی که در اين سالها کشيده او را بيست سال از سن واقعی اش بزرگتر نشان می دهد.
اما حالا که پس از گذشت سالها وقتی به آن سالهای سياه فکر می کنم، می بينم من و خواهرم باز هم خوشبخت بوديم چون لااقل سايه مادر را بالای سرمان داشتيم، صبور، شکيبا و اميدوار... اما حالا...
***
ايران به لحاظ جغرافيايی همسايه بزرگترين کشور توليد کننده خشخاش و مخدرهای طبيعی است که به طور متوسط سالانه حدود سه هزار تن مواد مخدر توليد می کند و در سال جاری نيزبنا بر اطلاعات دريافتی با کمک و همکاری بيشتر کشورهای مستقر در افغانستان کشاورزان خشخاش کار توانستند اين ميزان را به پنج هزار تن برسانند، لذا با توجه به فرهنگ اعتقادی اسلامی ايرانيان و ناهنجار شناختن مصرف مواد مخدر، جامعه ايران در بعد مبارزه با عرضه و تقاضا هر ساله هزينه های هنگفتی صرف می کند به طوری که طی اين سالها سهم ايران از اين مبادلات به شهادت رسيدن ۳ هزار و ۴۸۶ نفر از بهترين جوانان ايرانی در راه مبارزه با باند های قاچاق مواد مخدر، وجود دو ميليون معتاد رسمی و تفننی، ۳۰۰ هزار معتاد تزريقی، ارتباط مستقيم ۶۰ درصد طلاق های کشور با اعتياد، وارد آمدن سالانه بين ۴ تا ۵ هزار ميليارد تومان خسارت مالی از اين طريق به کشور و مرگ روزانه ۱۰ تا ۱۲ معتاد و صدها معضل و مشکل ديگر است.
قائم مقام سازمان بهزيستی کشور از وجود ۱۸۵ ميليون معتاد و ۱۰ ميليون قاچاقچی در جهان بر اساس آمارهای رسمی خبرداده و می گويد: در حالی که اعتياد عامل ۴۰ درصد سرقت ها۵۵، درصد طلاق ها، ۶۵ درصد کودک آزاری و همسر آزاری ها و بيش از ۷۰ درصد ابتلا به ايدز در کشور است، روزانه ۴ تن مواد مخدر در کشور مصرف می شود.
دکتر محمد خباز با بيان اين مطلب به وجود بيش از ۲ ميليون معتاد در کشور و ضرورت اقدامات پيشگيرانه و علمی برای مقابله با آن اشاره و اظهار می دارد: روزانه ۴ تن مواد مخدر در کشور مصرف می شود و هر فرد معتاد قادر است ۱۰ نفر ديگر را نيز به اعتياد آلوده کند.
وی همجواری ايران با کشور افغانستان را تهديد بزرگی در زمينه مصرف مواد مخدر دانست و افزود: سالانه بيش از ۴ هزار تن مواد مخدردر افغانستان توليد می شود که کشور ما بهترين راه توزيع و يا عبور مواد مخدر به ديگر کشورهای مصرف کننده است.
وی با بيان اينکه در طول ۲۵ سالی که از پيروزی انقلاب اسلامی می گذرد، تاکنون ۴۶ هزار تن ترياک در افغانستان توليد شده که اين رقم در۲۵ سال گذشته آن ۲۶۵ تن بوده است، اظهار می دارد: مواد مخدر امروزه به عنوان اولين و مهمترين منبع درآمد اقتصادی جهان است، به طوری که سالانه ۱۶۰۰ ميليارد دلار درآمد مالی از اين بخش تأمين می شود.
وی می افزايد: اگرچه امروز آمريکا بر افغانستان حاکم است اما نه تنها مانع توليد مواد مخدر در اين کشور نمی شود بلکه کشاورزان آنها را نيز به کشت مواد مخدر تشويق می کند که همين لزوم هوشياری مسؤولين و متوليان امر را نسبت به اين خطر بزرگ که تهديد جدی برای نسل های آينده اين کشور به شمار می رود، هر روز بيش از روز گذشته آشکارتر می سازد.
هر دقيقه يک معتاد می ميرد
يکی از مسؤولان ستاد مبارزه با مواد مخدر کشور در اين باره می گويد: در ايران هر دقيقه يک معتاد می ميرد و طی چند سال اخير نيز حدود دو ميليون و ۷۰۰ هزار معتاد دستگير شده اند که سن آنها بين ۱۰ تا ۱۰۰ سال بوده است.
درحالی که اين مسؤول از مصرف روزانه دو تن مواد مخدر به ارزش ۴۵ هزار ميليارد ريال در کشور خبر می دهد برخی کارشناسان و دستگاهها معتقدند که روزانه بين دو تا شش تن مواد مخدر توسط معتادان ايرانی مصرف می شود و ۱۲ ميليون نفر نيز به نوعی درگير با مشکل مواد مخدر هستند و به طور متوسط هر فرد معتاد در طول زندگی خود حدود ۱۰ نفر را به کام اعتياد می کشاند که البته با توجه به ادامه روند رشد ۱۳‎/۲۰ درصدی بيکاری در سال می توان حدس زد که اغلب آنها جوانان بيکار يا فاقد هر گونه مهارت اجتماعی هستند.
در اين ميان سردار مهدی ابويی نيز در تشريح برخی از اقدامات و هزينه های صرف شده در امر مقابله با عرضه مواد مخدر در کشور به کشف ۲۰۱ تن و ۵۰۰ کيلو گرم مواد مخدر در سال گذشته اشاره می کند و می افزايد: اين ميزان کشفيات با انجام يک هزار و ۱۸۵ فقره عمليات با گروههای مسلح قاچاق مواد مخدر و با به شهادت رسيدن ۲۵ تن از مأموران نيروی انتظامی صورت گرفته است.وی همچنين به گوشه ای از تبعات شيوع مصرف مواد مخدر در کشور اشاره می کند و می گويد: بنابر آمار رسمی پزشکی قانونی در سال ۸۱ سه هزار و ۵۰۰ نفر و در سال گذشته چهار هزار و ۵۰۰ معتاد جان خود را از دست دادند که اغلب آنها در تهران فوت کرده اند.
سردار ابويی با بيان اينکه در ۸ ماهه اول امسال نسبت به ۸ ماهه سال گذشته مقدار کشفيات اداره مبارزه با مواد مخدر ناجا ۵۶ درصد افزايش داشته است، اظهار می دارد: اين در حالی است که بر اساس برآوردهای صورت گرفته در همين زمان ورود مواد مخدر به کشور فقط بين ۲۰ تا ۳۰ درصد افزايش داشته است.
وی با اشاره به کاهش ۵۰۰ درصدی قيمت ترياک در افغانستان در ۶ ماهه اول امسال نسبت به سال گذشته می افزايد: درحالی که متوسط قيمت ترياک در داخل کشور در سال جاری نسبت به افغانستان ۵۰ درصد و در برخی استانهای کشور اصلاً تغييری نکرده است. درصورتی که هميشه اين امر کاملاً بر عکس بوده يعنی اگر قيمت مواد مخدر در افغانستان ۵۰ هزار تومان بود، در سيستان و بلوچستان ويا در ساير شهرهای شرقی کشور بالاتر بوده است.
سردار ابويی با اشاره به افزايش توليد مواد مخدر در سال جاری در افغانستان اظهار می دارد: در سه ماهه اول امسال ۴ هزارو ۲۰۰ تن مواد مخدردر افغانستان توليد شده که اين رقم در سه ماهه اول سال گذشته ۳ هزار و ۶۰۰ تن بوده است.
۴۷ درصد معتادان کشور بين ۲۵ تا ۴۰ سال دارند
وی با بيان اينکه ۴۷ درصد معتادان کشور در سنين ۲۵ تا ۴۰ سال هستند، اظهار می دارد: بر اساس آمار سازمان ملل ۳۰ درصد از معتادان دنيا را جوانان ۱۵ تا ۲۰ سال تشکيل می دهند که در کشور ما نيز فقط ۳۰ درصد از معتادان رسمی کشور معادل ۱ ميليون و ۲۰۰ هزار نفر را جوانان زير ۲۰ سال تشکيل می دهند.
سردار ابويی به راهکارهای مبارزه و کنترل ورود، توزيع و مصرف مواد مخدر در کشور اشاره کردو معتقد است: متوازن ساختن همه فعاليتهايی که در راستای مبارزه با مواد مخدر صورت می گيرد بخصوص در بعد فعاليت کاهش عرضه و تقاضا، جمع آوری معتادان خيابانی ازسطح شهر و ايجاد مرکز بازتوانی و نگهداری معتادانی که اقدام به ترک نمی کنند و مجازات قاطع و بموقع با عناصر اصلی قاچاق مواد مخدر که در تمام اين موارد نيازمند برنامه ريزی های کارشناسانه در دوره زمانی ۵ تا ۱۰ ساله در امر پيشگيری و درمان اعتياد هستيم.
وی با بيان اينکه نمی توان آمار دقيقی از ميزان مصرف مواد مخدر در کشور ارائه داد، اظهار می دارد: خوشبختانه در حال حاضر ميزان گرايش به مصرف مواد مخدری همچون هروئين کمتر شده و ما بيشترين کاهش در گرايش به مصرف مواد را در هروئين شاهد بوده ايم درحالی که ميزان مصرف حشيش به دليل افزايش کشفيات مواد مخدری همچون ترياک و هروئين و افزايش ناخالصی اين مواد افزايش يافته است.
بنابر اعلام رسمی برخی از کارشناسان و مسؤولان سازمان بهزيستی کشور، اعتياد به مواد مخدر در بروز بسياری از بزه ها از جمله ۵۰ درصد طلاق ها و از هم پاشيدگی کانون خانواده، ۴۰ درصد اعمال خشونت عليه کود کان، ۶۷ درصد انتقال ويروس ايدز و درصد قابل توجهی از خودکشی، ديگرکشی، خشونت و فحشا مؤثر است و همچنين ۶۵ درصد بزهکاری کودکان و ۳۰ درصد کودک آزاری نيز بنابر تحقيقات صورت گرفته در خانواده هايی روی می دهد که طلاق به علت اعتياد يکی از والدين در آن به وقوع پيوست.
شايان ذکر است که اغلب داد خواست های ارائه شده برای طلاق از سوی زنان نيز به خاطر اعتياد همسرانشان است و همچنين اعتياد علت العلل اکثر خودکشی ها است.
بيش از ۹۰ درصد معتادان ايرانی متأهلند
نتايج بررسی مشترک دفتر کنترل مواد مخدر سازمان ملل و سازمان بهزيستی بين سالهای ۷۷-۷۸ بيانگر اين امر است که ۹۳‎/۴ درصد از معتادان ايرانی را مردان متأهل بين ۲۳ تا ۴۴ سال سن تشکيل می دهند که اين افراد می توانند به نوعی بر روی ساير اعضای خانواده نيز تأثير منفی برجای بگذارند
عضو هیأت علمی دانشگاه علوم بهزيستی و توانبخشی با بيان اين مطلب اظهار می دارد: چنانچه تعداد کل معتادان ايرانی را دو ميليون نفر محاسبه کنيم که تنها ۷۰ درصد آنها متأهل باشند و فقط ۸۵ درصد آنها بيش از دو فرزند نداشته باشند، بر اين اساس حدود ۲ ميليون و ۵۰۰ هزار کودک پدر معتاد در کشور شرايط سخت و دشواری را در محيط خانواده تجربه می کنند.
وی با بيان اينکه نوعی نگرانی و اضطراب دائمی برفضای خانواده پدر معتاد سايه افکنده، اظهار می دارد: اعضای خانواده همواره دچار بيم دستگيری پدر خانواده هستند، فرزندان هنگام مراجعه پدر به خانه به جای اينکه او را با دست پر ببينند، معمولاً هنگام رفتن از منزل نظاره گرند که با دست پر از منزل خارج می شود تا وسيله ای را به پول تبديل کند.
اين جامعه شناس حمايت از مادران برای سرپرستی فرزندان، حمايت قانونی از زنان دارای شوهر معتاد و واکسيناسيون اجتماعی کودکان در برابر اعتياد را از جمله راهکارهای پيشگيرانه دانست و معتقد است: بسياری از مهارتهای فردی و اجتماعی نظير تصميم گيری بموقع و بجا، جلوگيری از بروز کم رويی در کودکان و پرورش اعتماد به نفس آنها از موارد محتوايی اين واکسيناسيون اجتماعی به شمار می آيد.
آقابخشی تصريح می کند: در نتيجه اين واکسيناسيون اجتماعی نوجوانی که اکنون ديگر خجالتی بار نيامده، از اعتماد به نفس بالايی برخوردار شده و جسارت نه گفتن به پيشنهادهای خلاف را می آموزد لذا چنانچه در شرايط آسيب زا قرار بگيرد از جمله دعوت شدن به کشيدن سيگار و يا مصرف مواد مخدر براحتی می تواند مناسب ترين تصميم را بگيرد.
درمان اعتياد در ايران بيش از پيشگيری اهميت دارد
اما در اين ميان برخی از مسؤولين امر نيز يکی از دلايل افزايش آمار تعداد معتادان جامعه و به تبع آن کاهش سن اعتياد و گرايش جوانان و حتی نوجوانان به سوی مصرف مواد مخدر را کمرنگ شدن نقش اقدامات پيشگيرانه و بها ندادن به آن عنوان می کنند، بطوری که معتقدند در ايران به درمان بيش از پيشگيری اهميت داده می شود.
اشرف بروجردی در اين زمينه معتقد است: بالا رفتن آمار اعتياد درايران به دلايل مختلفی مانند اعتياد حمل کنندگان مواد، پرداختن به بحث پيشگيری بيش ازدرمان وعدم آموزش واطلاع رسانی کافی افراد جامعه درمبارزه با اعتياد وهمچنين افزايش مراکز ترک اعتياد وداروهای جايگزين صورت گرفته است.
وی می افزايد: درزمينه مبارزه با اعتياد گامهای کندی تا به امروز انجام شده، بايد آموزشها را از طريق آموزش چهره به چهره و همچنين برگزاری کلاسهای آموزشی درسطح مدارس، دبيرستان، دانشگاه ومهدهای کودک وتمامی آموزشگاهها برای افراد خانواده ها فراگيرکنيم.
معاون امور اجتماعی وزارت کشور خاطرنشان می کند: اگر به بحث آموزش اعتياد نگاه وبرنامه ريزی درستی شود، درسالهای آينده با مشکل ومعضل بزرگ اعتياد روبرو نخواهيم شد.
بروجردی معتقد است: يک ستاد نهادی مانند ستاد مبارزه با مواد مخدر نمی تواند به تنهايی اين معضل را حل کند ونياز به همکاری وهماهنگی تمام نهاد های مرتبط مانند صدا وسيما، آموزش وپرورش، وزارت بهداشت و... وجود دارد.
وی تصريح می کند: برای کاهش اعتياد، بايد مکانيزمهای قويتری بر روی کنترل توزيع مواد درکشور صورت گيرد و همچنين زندانيان معتاد نيز از ساير زندانيان جدا شوند.
در ايران زمانی که معتادين مواد مخدر محدود به تعداد اندکی از جمعيت بزرگسال بود به عنوان يک مسأله اجتماعی و پايه آسيب های اجتماعی تلقی نمی شد ولی با توجه به ساختار جمعيت فعلی کشور و فراهم بودن بسترهای لازم برای شيوع مصرف اين ماده در بين جوانان از قبيل افزايش نرخ بيکاری، اقتصاد بيمار، بالا رفتن سن ازدواج و... حدود ۴۴ ميليون نفر از جمعيت جوان کشور در معرض اين آسيب و خطر جدی قرار دارند و بالطبع بايد راهکار مناسبی جهت مصون سازی جوانان و نوجوانان کشور در برابر اين ديو پليد تباهی پيدا کرد و به نوعی اقدامات پيشگيرانه را تقويت کرد.
بنابر اعلام ستاد مبارزه با مواد مخدر کشور از بودجه ۳۰ ميليارد تومانی مبارزه با مواد مخدر در سال گذشته فقط ۱۰۰ ميليون آن به امر پيشگيری از سوء مصرف مواد مخدر در خانواده ها اختصاص يافته بود، يعنی سرانه هر جوان ۵۵ ريال بوده است و سهم اقدامات پيشگيرانه از بودجه ۶۰ ميليارد تومانی امسال نيز چندان قابل توجه نمی باشد. اين در حالی است که مافيای قاچاق مواد مخدر هر روز سرمايه گذاری های خود در امر توليد، توزيع و تشويق جوانان به مصرف را افزايش می دهد.

روزنامه ايران

Subtitle of announcement